Het grootste Triceratops massagraf ter wereld

Spreker
Jimmy de Rooij
Wanneer
12 jan 2025
Waar
Rijksmuseum van Oudheden (Leiden)

Bijna iedereen kent de grote gehoornde dinosaurus Triceratops. Deze enorme planteneter – die 67 miljoen jaar geleden de Noord-Amerikaanse vlaktes bewoonde – is vooral bekend geworden door films zoals ‘Jurassic Park’. Ondanks hun populariteit weten we eigenlijk vrij weinig over dit uitgestorven beest. Hoe oud konden ze worden? Hoe snel groeiden ze? Was het een kuddedier, of toch een einzelgänger? Kortom; hoe leefde Triceratops? De ontdekking van maar liefst vijf Triceratopsen bij elkaar door natuurhistorisch museum Naturalis biedt geweldige mogelijkheden voor de museale én wetenschappelijke wereld. Deze enorme collectie levert nieuwe inzichten op voor de biologie van Triceratops en zijn verwanten.

Modderstromen op Mars

Spreker
Lonneke Roelofs
Wanneer
8 dec 2024
Waar
Rijksmuseum van Oudheden (Leiden)

De geschiedenis van Mars wordt gekarakteriseerd door verschillende geologische en astronomische processen; van vulkanisme en meteoriet inslagen, tot rivieren, gletsjers en CO2 gedreven processen. Satellieten en rovers hebben ons de afgelopen decennia veel geleerd over Mars, maar veel vragen blijven onbeantwoord. Eén van die grote vragen gaat over de jaarlijkse modderstromen. Deze modderstromen lijken erg veel op Aardse modderstromen. Echter is vloeibaar water niet stabiel op het oppervlak op Mars. Dus, hoe zit dit? Tijdens deze lezing zult u mee worden genomen door de geologische geschiedenis van Mars en zullen de meest recente ontdekkingen over het Mars oppervlak worden uitgelicht.

Metalen en mineralen voor de energietransitie

Spreker
Frank Beunk
Wanneer
10 nov 2024
Waar
Rijksmuseum van Oudheden (Leiden)

De vraag naar ‘kritische metalen’ voor de productie van ‘schone energie’ zal de komende decennia aanzienlijk toenemen wil de mensheid kunnen voldoen aan een scenario van maximaal 2 graden opwarming in 2050. Dat betreft vooral grafiet, lithium, kobalt en de zeldzame aardemetalen. De lezing gaat in op het gebruik van deze metalen in schone technologieën en op de geologie van hun afzettingen.

Sedimentaire afzettingen

Door Youri Poslawsky, 10-2023, Werkgroep Algemene Geologie, LVGA-afdeling Rijnland

Sedimentatie, afzetting of accumulatie is het bezinken en ophopen van sedimenten, waarbij sedimentair gesteente ontstaat.
Sediment of afzetting is door wind, water en/of ijs getransporteerd materiaal.

Sedimentatie laat zich op veel manieren zien, b.v. in duinvorming, mudcracks, glaciale afzettingen , onder water in troebelingsstromen en zo meer.
Grind, klei, zand, silt en lutum (klei, zavel) zijn de uiteindelijke restanten..

ERTSVERWERKING

Door: Youri Poslawsky

Wij denken meestal heel makkelijk of helemaal niet over de producten die we gebruiken. Ze zijn er gewoon,….toch?? We weten echt heel weinig over hoe de grondstoffen voor die producten gemaakt worden.

Veel van die grondstoffen worden “erts” genoemd. Youri legt de definitie van erts uit. En ja hoor… direct volgt een discussie: “is kwarts dan een erts????”- JA volgens de definitie wel. Wil je meer weten? Kijk dan naar de bijgevoegde presentatie van Youri Poslawsky die hij in september 2024 hield voor de werkgroep Algemene Geologie van de LVGA afdeling Rijnland.

De Hiawathakrater

Krater ontdekt door wetenschappers geleid door de Universiteit van Kopenhagen in 2018

De Hiawathakrater is een inslagkrater in het noordwesten van Groenland. In juli 2015 ontdekte een internationaal team van wetenschappers onder leiding van het Center for GeoGenetik van het Statens Naturhistoriske Museum in Denemarken een ronde depressie onder het ijs van de Hiawathagletsjer in het noordwesten van Groenland. Een meteoriet in de tuin van het Geologisch Museum in Kopenhagen bracht het onderzoeksteam op het idee dat het om een inslagkrater kon gaan.

De krater heeft een diameter van 31 kilometer en behoort hiermee tot de 25 grootste inslagkraters op Aarde.

In een presentatie die Youri Poslawsky in 2-2023 hield voor de werkgroep Algemene Geologie van LVGA afd. Rijnland wordt een en ander uitgelegd.
Zie de bijgevoegde presentatie.

Waar in de Grond zitten die Koolwaterstoffen?

een beetje achtergrond Koolwaterstof generatie

wat?      olie en/of gas
waar?   rijpe/on-/overrijpe delen bekken
wanneer? voor/na vorming reservoir/ structuur
hoeveel? economisch

Youri Poslawsky presenteerde in 4-2024 hield voor de LVGA afdeling Rijnland een verhaal over koolwaterstof. De herkomst, het nut en de winbaarheid werden uitgelegd.
Zie de bijgevoegde presentatie.

Canyons in Amerika

Als er over canyons wordt gesproken denk je meestal gelijk aan de Amerikaanse canyons zoals de Great Canyon.

Youri Poslawsky kaat zien dat dat niet zo raar is. Het Amerikaanse continent is wat dat betreft  heel bijzonder.

Youri gaf in maart jongstleden in de werkgroep Algemene Geologie van de LVGA afdeling Rijnland hier een prachtige presentatie over. Zie de bijlage

Geologische vakantiefoto’s

In de werkgroep Algemene Geologie hebben we laatst aandacht besteed aan foto’s die we hebben gemaakt tijdens onze vakanties. Alle foto’s hebben betrekking op de  geologie van het bezochte gebied, Er zijn foto’s van La Palma, van Sicilië, van de omgeving van Digne les Bains en van Gran Canaria. Heb je ook al zin om op vakantie te gaan? Bijgaand zijn de bijdragen.

Compactie in het Groningen gasreservoir: wat gebeurt daar nou precies?

Ronald Peijnenburg (UU) vertelt tijdens de Leidse Winterlezing van 11-02-2024 over het Groningen gasveld. Dit veld vertoont sinds de jaren ’90 aardbevingen. Dat de aardbevingen veroorzaakt worden door de gaswinning daar is al geruime tijd duidelijk. Maar wat gebeurt daar nou precies? Daar was zeker na de Huizinge-aardbeving in 2012 veel belangstelling naar.

Dit leidde tot een groot onderzoek vanuit de NAM, waar zijn onderzoek aan Universiteit Utrecht onderdeel van was. Het aardgas in Groningen zit op drie kilometer diepte opgesloten in een laag zandsteen. Dat bestaat uit samengeklonterde zandkorreltjes, waar ruimte tussen zit. In die poriën zit aardgas. Tijdens gasproductie zakt het zandsteen een stukje in. In een lab bootste hij de condities op die diepte na, zoals hoge druk en temperatuur, en bekeek wat er gebeurde als je vervolgens gas onttrekt. Tijdens deze winterlezing zal hij dit onderzoek beschrijven, en ingaan op de resultaten die hierbinnen heb behaald. Hoe zakt een zandsteen in tijdens gesimuleerde gasproductie? Verschuiven de korreltjes ten opzichte van elkaar? Of barsten ze? En wat maken die korreltjes eigenlijk uit, nu de overheid van plan is in de komende jaren te stoppen met gasproductie in Groningen? Zie bijgaande presentatie

De Afdeling Rijnland van de Landelijke Vereniging voor Geologische Activiteiten (LVGA) (voorheen GEA Rijnland) jaarlijks de serie Leidse Winterlezingen, een serie boeiende lezingen over aarde, klimaat en mens. Wetenschappers vertellen over hun fascinerende onderzoeksresultaten en soms barre expedities. De lezingen vinden plaats in het Rijks Museum van Oudheden te Leiden